Култот за римската енигматична божица Веста

Божицата на домашното огниште и храната што се подготвува на неа, пред се лебот. Поради тоа, Веста била особено почитувана од домаќинките, како и од мелничарите и пекарите. Многу позначајна е нејзината улога во официјалниот култ, чиј центар е државното огниште (focus publicus). Едно од најстарите светилишта на Веста во Рим е мал кружен храм во близина на Регионот, кој според легендата го изградил кралот Нума. Во тоа светилиште имало државно огниште, на кое горел вечен оган. Тој оган секоја година се обновувал со посебни церемонии, на 1 март. Најголемите римски светилишта, вклучувајќи го и тројанскиот паладион, биле чувани во посебен, скриен дел од светилиштето (penus Vestae).

Тројанскиот паладион

Познато е и старото светилиште Веста во Лавинија. Се верувало дека Енеја ја пренел пенатата, паладион и оган на предците од Троја. Од овие причини, римскиот конзул и другите судии, откако ќе ја презеле функцијата, оделе во Лавинија да им принесат жртви на божицата.

Празникот Весталија се славел на 9 јуни во чест на Веста. На тој ден домаќинките жртвувле храна на домашното огниште, а мелничарите и пекарите ги украсувале воденичките камења со цвеќиња и ги воделе магарињата низ градот, со венци и лебови околу вратот. Магарето било свето животно на Веста, бидејќи, наводно, со воздишка ја предупредил божицата дека и се приближува Пријап, кој прогонувал многу божици и смртници со својата љубов. За време на празниците, на 15 јуни, Храмот на Веста беше чистен, според посебните одредби: ѓубрето прво било носено во Капитол, а дури потоа било  фрлено во Тибар.

Весталки, свештенички и чуварки на храмот

Грижата за култот на Веста им била доверена на првосвештеникот (pontifex maximus) и на весталките (свештенички и чуварки на светиот оган во храмот Веста, заколнати на невиност). Отпрвин, само две вестели и служеа на божицата, подоцна четири, за на крај да станат – шест.

Првосвештеникот избирал весталки меѓу девојчиња на возраст од шест до десет години. Девојките со телесен инвалидитет или без родители не можеле да станат весталки. Нивната служба првично била ограничена на пет, а подоцна на триесет години. Тие биле обврзани да ја зачувуваат својата невиност во текот на целата служба, но по завршувањето на службата, тие имале право да стапат во брак. Првите десет години биле подготвувани за службата на божицата, за следните десет се грижеа за нејзиниот култ и во преостанатото време образувале други помлади весталки.

Весталките се сметаа за домаќинки на државното огниште. Нивната главна задача било да го одржат вечниот оган што горел. Ако огнот во огништето бил изгаснат заради нивна вина тие биле казнувани со камшикување. Доколку некоја од нив го прекршел заветот на невиност, таа би била закопана жива во близина на Квириналската порта, во полето извалкано од злосторство (Campus Sceleratus).

Се грижеле за вечниот оган

Покрај грижата за огнот, нивната задача била да носат вода од далечен извор на Каменот, во антички глинени садови. Помеѓу 7 и 14 мај, Весталките подготвувале жртвувана храна од пиретрум, измешана со сол (mola salsa), која им била дистрибуирана на народот на денот на Луперкалија, Весталија и на празниците во септември. Над сите весталки била Големата Весталка (virgo Vestalis maxima). Свештеничкитр на божицата живееле во т.н. Атриум за весталки, кој се наоѓал на Форумот.

Весталките уживале посебни права; тие имаа почесни места на сите јавни игри и ако на патот сретнеле осуденик на смрт, можеле да го ослободат од казна. Тие сведочеа без заклетва и секој што ги навредувел  бил казнет со смрт. Весталките носеле бела облека и ја чешлаа косата на посебен начин. За време на жртвата, тие ја покриваа главата со бел превез (suffibulum), а службата ја вршеа во тишина. На спомениците на ликовната уметност се прикажани само пет на број, затоа што се претпоставувало дека една секогаш останува близу државното огниште.

Потеклото на култот на Веста останува да биде енигма. Бидејќи Веста се идентификува со грчката божица Хестија, се смета дека и двете божици се од исто потекло. Веста, можеби, ги презела функциите на божицата Кака, која долго време беше почитувана во Рим и во чиј чест горел исто така вечен оган.

Можеби ќе ве интересира и митот за италската божица Флора и Флоралиите.

close

Дали сакаш во твоето сандаче да стигнуваат
најпосетуваните статии на блогот
на крајот од секоја недела?